Οι έξι ημέρες μας στη Μεγάλη Ελλάδα.
Οι έξι ημέρες μας στη Μεγάλη Ελλάδα.
(Σχολική Εκπαιδευτική δράση έξι Ελληνικών σχολείων στην Κάτω Ιταλία.)
των Στεφανία Δανδανίδου, Λαμπρινή Καραγιάννη, Μαρία Διαμαντοπούλου, Κωνσταντίνα Καραγιοβάννη.
Η Μαρία Διαμαντοπούλου Καθηγήτρια Ιταλικής και Ισπανικής γλώσσας και ο Κυρίκος Δημήτρης Διαχειριστής του site www.inital.gr ήταν συνδιοργανωτές στην σχολική αυτή Δράση στη Κάτω Ιταλία καθώς συντόνισαν μαζί με τον Ελληνοιταλικό σύνδεσμο τα έξι σχολεία της Ελληνικής αποστολής.
Έξι σχολεία, προερχόμενα από την Ξάνθη (δύο), την Αλεξανδρούπολη, το Κρανίδι, την Κάρυστο και το Αιγάλεω, με διακόσιους συνολικά μαθητές και συνοδούς, ξεκίνησαν σε συνεργασία με τον ελληνοϊταλικό σύνδεσμο και ύστερα από συνεννοήσεις που διήρκεσαν δυο περίπου μήνες, να ανακαλύψουν εκ νέου τις αρχαίες ελληνικές αποικίες της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου που βρίσκονται στη Νότια Ιταλία και Σικελία, την περιοχή της Μεγάλης Ελλάδας.
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/461-ΓΕΝΝΗΣΗ-ΤΩΝ-ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ-ΑΠΟΙΚΙΩΝ-ΣΤΗ-ΜΕΓΑΛΗ-ΕΛΛΑΔΑ (κείμενο στα Ιταλικά)
http://www.youtube.com/watch?v=ZDFXqCgOZvQ
Ο χαρακτηρισμός «Μεγάλη» δεν προσδιορίζει τόσο την γεωγραφική έκταση, όσο το μέγεθος της αναγνώρισης που έδειχνε ο αρχαίος κόσμος αφενός στον πολιτισμό που ανέπτυξαν οι φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες, οι επιστήμονες στα ελληνικά κέντρα και αφετέρου στην οικονομική και πολιτική ισχύ που κατάφεραν να αποκτήσουν.
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/294-ΠΟΤΕ-ΚΑΙ-ΓΙΑ-ΠΟΙΟ-ΛΟΓΟ-ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ-ΜΕΓΑΛΗ-ΕΛΛΑΔΑ
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/631-ΣΙΚΕΛΙΑ-ΚΑΙ-ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/866-H-AΡΧΑΙΑ-ΕΡΕΤΡΙΑ-ΣΤΟ-ΕΘΝΙΚΟ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ-ΜΟΥΣΕΙΟ
Ανέδειξε πολλούς σημαντικούς στοχαστές της αρχαιότητας οι οποίοι γεννηθήκαν ή ανέπτυξαν δραστηριότητα εκεί :
Ο Αρχιμήδης από τις Συρακούσες, ο φιλόσοφος Πυθαγόρας που έζησε στον Κρότωνα και το Μεταπόντιον, ο Παρμενίδης και ο Ζήνων από την Ελέα, ο Εμπεδοκλής από τον Ακράγαντα, ο ρήτορας Γοργίας από τους Λεοντίνους, ο λυρικός ποιητής Στησίχορος και πολλοί άλλοι.
Η Μεγάλη Ελλάδα συνέχισε πάντα να υπάρχει σαν πνευματικό-πολιτιστικό δημιούργημα, αφού ακόμα σήμερα ένα μέρος του πολιτισμού, των ηθών, των εθίμων και της ελληνικής γλώσσας υπάρχουνε στη Κάτω Ιταλία.
Καλό μας “ταξίδι” λοιπόν…
13/4/2010, ΗΜΕΡΑ 1η
Ξεκινήσαμε το κάθε σχολείο από την πόλη του και δια μέσου Πάτρας και Ηγουμενίτσας φτάσαμε ακτοπλοϊκώς την επόμενη ημέρα στο Μπάρι και το Μπρίντιζι αντίστοιχα .
Οι έξι αποστολές συναντήθηκαν στο Λέτσε απ’ όπου ξεκίνησαν ένα “ταξίδι ανάμνησης” στην ιστορία.
14/4/2010, ΗΜΕΡΑ 2η
ΣΤΕΡΝΑΤΙΑ – ΚΑΛΗΜΕΡΑ (STERNATIA-CALIMERA)
Πρώτη στάση μας η Στερνατία (Sternatia), ένα Ελληνόφωνο χωριό στη Σαλεντινή Ελλάδα, Απουλία ( Grecia Salentina, Puglia).
Οι εκπλήξεις εκεί διαδέχονταν η μία την άλλη…
Αρχικά κάποιοι καταστηματάρχες που είδαν τις ελληνικές πινακίδες στα λεωφορεία μας κερνούσαν, εμφανώς συγκινημένοι. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ήταν σαν να είχαμε κάνει κατάληψη στο μικρό Ελληνόφωνο χωριό. Οι μαθητές που είχαν αποβιβαστεί προχώρησαν προς το ιστορικό κέντρο για να δουν ένα παλιό υπόγειο ελαιοτριβείο. Περιπλανηθήκαμε στα όμορφα σοκάκια. Οι κάτοικοι μας παρατηρούσαν γεμάτοι περιέργεια από τα παράθυρα τους και μας ρωτούσαν για την καταγωγή μας.
Την προσοχή μας τράβηξαν οι επιγραφές οι οποίες ήταν στα Γκρεκάνικα, καθώς και τα ονόματα των οδών που προέρχονταν από τα ελληνικά. Το ελαιοτριβείο είχε γεμίσει ασφυκτικά και καθώς περιμέναμε τη σειρά μας, συνομιλούσαμε με τους ντόπιους τους οποίους καταλαβαίναμε χωρίς μεγάλη προσπάθεια. Ένας παπάς σταμάτησε και μας έπιασε κουβέντα. Η συγκίνηση του ήταν εμφανής καθώς μας ρωτούσε για την Ελλάδα. Εμείς τον ρωτήσαμε για τη ζωή στα Ελληνόφωνα χωριά , τη γλώσσα, τη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώματος για τα υπέροχα τραγούδια τους.
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/89-2009-12-20-16-46-49
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/85-ghetonia
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/824-ΡΟΜΠΕΡΤΟ-ΛΙΤΣΙ-ΚΑΘΕ-ΦΟΡΑ-ΠΟΥ-ΤΡΑΓΟΥΔΑΩ-ΓΚΡΕΚΑΝΙΚΑ-ΣΥΓΚΙΝΟΥΜΑΙ
Οι απαντήσεις του μας προβλημάτισαν, αυτό το αρχαίο γλωσσικό ιδίωμα, το γκρίκο (grico) με τα χρόνια χάνεται όσο φεύγουν από τη ζωή οι γηραιότεροι κάτοικοι του χωριού, οι οποίοι το μιλούν.
Η γλώσσα δεν ομιλείται πλέον ούτε στο σπίτι οπότε και δε μεταβιβάζεται στους νεότερους. Οι νέοι έχουν άλλα ενδιαφέροντα, ο σύγχρονος τρόπος ζωής γκρεμίζει γρήγορα τα πάντα, ό,τι γκρεκάνικο, τα έθιμα και τις παραδόσεις.
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/123-15-ta-puglia
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/120-2010-01-02-11-06-59
Βέβαια υπάρχουν φωνές και αχτίδες ελπίδας, όπως η εφημερίδα του Συνδέσμου “Grika Milume” η οποία ονομάζεται “i Spitta” (η Σπίνθα) η οποία και εκδίδεται στη γλώσσα των γκρεκάνων ( www.grikamilume.com, http://grikamilume.blogspot.com/ ).
Εκεί συναντήσαμε τον κο Gaetano, ο οποίος μιλούσε γκρίκο (grico)… μάλλον θα λέγαμε ότι αυτός ήρθε να μας βρει. Ήθελε να μας μιλήσει στα ελληνικά… Μας ενημέρωσε ότι πολλά από τα ελαιόδεντρα της περιοχής τα είχαν φέρει ως ρίζες από την Ελλάδα. Μας απάγγειλε ένα ποίημα και μας είπε και μια ενδιαφέρουσα ιστορία για το χωριό του. Καταλαβαίναμε πολλά στο ιδίωμα που μιλούσε. Ήμασταν εκστασιασμένοι… Μας ενημέρωσε, και αργότερα μας πήγε να το δούμε, ότι στο χωριό υπάρχει Κέντρο Σπουδών με την ονομασία “Chora ma” όπου λειτουργεί δίωρο τμήμα εκμάθησης της νέας ελληνικής γλώσσας. Αυτό ήταν κάτι που μας χαροποίησε!
http://enosi-griko.org/Choramas.html
http://enosi-griko.org/Chora-Ma.html
http://www.youtube.com/watch?v=abCf9OHTAmA
Στο τέλος μας ξενάγησε ο ίδιος στο ελαιοτριβείο και μας συγκίνησε πολύ με το αποχαιρετιστήριο ποίημα του. Συνομιλήσαμε επίσης με τον 64χρονο κύριο Λέτσε, στον οποίο κάναμε τις ερωτήσεις στα ιταλικά, από το γλωσσάριο που επιμελήθηκε η καθηγήτρια των ιταλικών προκειμένου να επικοινωνούμε ευκολότερα στην Ιταλία.
Ύστερα κατευθυνθήκαμε προς το Λέτσε, περνώντας πρώτα από το χωριό Καλημέρα που λόγο της άναρχης ανοικοδόμησης έχασε τα στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του.
ΛΕΤΣΕ (LECCE)
http://www.comune.lecce.it
Φτάνοντας στο Λέτσε, διαπιστώσαμε ότι δεν είναι καθόλου άδικος ο χαρακτηρισμός του ως η Φλωρεντία της Κάτω Ιταλίας. Στα στενά πέτρινα σοκάκια της πόλης παρατηρούσαμε με περίσσιο θαυμασμό τα κτίρια καθώς το ένα ήταν ομορφότερο από το άλλο, οι λεπτομέρειες μπαρόκ και τα λουλουδάτα μοτίβα στις πόρτες και τα μπαλκόνια ήταν τόσο καλοδιατηρημένες που μας έκαναν να αναλογιστούμε το πως οι Ιταλοί διαφυλάσσουν και αναδεικνύουν το παρελθόν και τα ιστορικά κτίρια τους, πως θα ήταν οι μεγαλουπόλεις μας αν κάναμε το αυτονόητο και διατηρούσαμε τα ιστορικά κτίρια μας. Ο καθεδρικός του Λέτσε, ένα υπέροχο κτίριο καταμεσής του ιστορικού κέντρου, πλαισιώνεται από μία υπέροχη πλατεία γεμάτη χώρους αναψυχής για μικρούς και μεγάλους. Στην άκρη της πλατείας ανακαλύψαμε ένα αρχαίο θέατρο, τμήμα της ανασκαφής της αρχαίας αγοράς (Foro Romano).
Ο χρόνος πέρασε γρήγορα και ξεκινήσαμε για τον τελικό προορισμό μας, τη Σύβαρη. Η τρίωρη διαδρομή ήταν υπέροχη, θαυμάσαμε κτήματα γεμάτα ελαιόδεντρα, αμπέλια, εσπεριδοειδή και είδαμε υπέροχα φωτισμένα Κάστρα και έναν αρχαίο Ελληνικό Ναό.
Φτάσαμε στο ξενοδοχείο, τακτοποιηθήκαμε στα δωμάτια και μετά συγκεντρωθήκαμε στο εστιατόριο για να δειπνήσουμε.
Καιρός για γνωριμίες… οι μαθητές άρχισαν να πιάνουν φιλίες μεταξύ τους, τα έξι σχολεία σιγά σιγά ενώθηκαν σ’ ένα.
Στο τέλος του δείπνου είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε το καλωσόρισμα του προέδρου του Ελληνοϊταλικού Συνδέσμου, κου Ε. Αλεξανδρή καθώς και της προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου που…, προς έκπληξη μας, μάς καλωσόρισε στα Ελληνικά. Όλα ήταν πολύ οικεία και αισθανόμασταν σαν στο σπίτι μας.
Στο τέλος του δείπνου οι καθηγητές Ιταλικής συνεννοήθηκαν με τους διοργανωτές για το πρόγραμμα της επόμενης ημέρας, παρέλαβαν ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για την περιοχή, με το οποίο εμπλούτισαν το υλικό που ήδη είχαν, προκειμένου να ενημερώσουν τους μαθητές με πρόσθετα ιστορικά στοιχεία. Ήδη οι μαθητές γνώριζαν βασικά ιστορικά στοιχεία για την περιοχή, καθώς είχε προηγηθεί του ταξιδίου προβολή σχετικών βίντεο, διανομή ενημερωτικού υλικού και έρευνα εκ μέρους τους, σχετικά με τα χαρακτηριστικά της περιοχής και της Μεγάλης Ελλάδας γενικότερα.
15/4/2010, ΗΜΕΡΑ 3η
ΛΙΜΝΕΣ ΣΥΒΑΡΗΣ (LAGHI DI SIBARI)
http://www.sibari.info/
http://www.sibari.com/
Το πρωί της Πέμπτης, μαζευτήκαμε για ένα γρήγορο πρωινό και μετά μπήκαμε στα λεωφορεία με κατεύθυνση τις λεγόμενες «λίμνες της Σύβαρης», ένα τεράστιο πάρκο φιλοξενίας πλεούμενων, με τη μοναδική ιδιομορφία ότι ο κάτοχος του πλεούμενου μπορεί να φτάσει με το σκάφος του ως την πόρτα του σπιτιού του.
Πώς να μετατρέψεις ένα έλος σε ένα φανταστικό μέρος ελλιμενισμού ιστιοπλοϊκών και άλλων σκαφών αναψυχής; Οι καλύτερες ιδέες είναι οι απλές ιδέες. Στο μέρος αυτό φτιάχτηκαν 3 τεχνητές λίμνες οι οποίες φιλοξένησαν ένα πρότυπο χωριό – πόλη θα λέγαμε καλύτερα. Οι ιδιοκτήτες σκαφών, έχουν ένα επί πληρωμή απάνεμο μέρος, για να ξεκουράζονται μεταξύ των ταξιδιών τους. Πρόκειται για το μεγαλύτερο χώρο στάθμευσης θαλάσσιων σκαφών στην Ευρώπη μέσα σε έναν καταπράσινο χώρο. Αποτελεί ουσιαστικά ένα καλοκαιρινό θέρετρο. Μας μίλησε ο διευθυντής του πάρκου ο οποίος μας εξήγησε τη λειτουργία του χώρου αυτού ο οποίος αποφέρει σημαντικά έσοδα στην οικονομία της περιοχής.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΒΑΡΗΣ
(GLI SCAVI E IL MUSEO ARCHEOLOGICO DI SIBARI)
ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΒΑΡΗ (L’ ANTICA SIBARI)
Αναχωρήσαμε από τις λίμνες της Σύβαρης και σε δέκα λεπτά βρισκόμασταν στον αρχαιολογικό χώρο. Η ανασκαφή αποκάλυψε τρία στρώματα, καθώς στο διάβα των αιώνων τη θέση του ονόματος της διαδέχτηκαν το επίσης ελληνικό «Θούριον» και η ρωμαϊκή «Κόπια». Περιηγηθήκαμε στον χώρο που είναι ακόμα σε ανοιχτή ανασκαφή, καθώς η πόλη ήταν πολύ μεγάλη. Είδαμε ψηφιδωτά και καλοδιατηρημένες τοιχογραφίες. Οι Συβαρίτες ήταν γνωστοί κατά την αρχαιότητα για την ροπή τους στην τρυφηλότητα, δηλαδή την καλοπέραση και την πολυτέλεια. Το ψιλόβροχο που είχε αρχίσει αποδείχθηκε γεγονός αδιάφορο μπροστά στον ενθουσιασμό μας κι έτσι συνεχίζοντας περπατήσαμε σε όλη την επισκέψιμη αρχαιολογική περιοχή. Η ξεναγός μας διηγήθηκε τοπικούς θρύλους και μύθους για την αρχαία πόλη.
Σειρά είχε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σύβαρης. Η αρχαία Σύβαρη ιδρύθηκε από Αχαιούς από την Ελίκη και Ίωνες από την Τροιζήνα. Συνεπώς η επιλογή της συμμετοχής του σχολείου από το Κρανίδι δεν ήταν τυχαία καθώς οι πρόγονοί του πρωτοκατοίκησαν στην περιοχή. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το σχολείο αυτό βρίσκεται στο στάδιο της αδελφοποίησης με σχολείο της περιοχής και ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να γνωρίσει σε βάθος την περιοχή με την οποία το συνδέουν ιδιαίτεροι δεσμοί.
Η ξενάγηση στο αρχαιολογικό μουσείο ξεκίνησε και οι καθηγητές Ιταλικών ανέλαβαν τη μετάφραση των όσων έλεγαν οι συνοδοί αλλά και το προσωπικό του Μουσείου. Υπέροχα αγάλματα και αγγεία με ελληνικές επιγραφές και γράμματα που όλοι αναγνωρίζαμε, απόδειξη ότι ο Ελληνικός πολιτισμός μεγαλούργησε και σε αυτές τις περιοχές.
Στο τέλος της ξενάγησης μας υποδέχθηκε η Έφορος του Αρχαιολογικού Μουσείου και της όλης περιοχής που ονομάζουμε Μεγάλη Ελλάδα.
Νέα έκπληξη… τα Ελληνικά της ήταν θαυμάσια, κανένας κόπος να καταλάβουμε αυτά που μας έλεγε. Από την ομιλία της κρατήσαμε το θαυμασμό της για την Ιστορία μας και για τον πολιτισμό που έφερε η Αρχαία Ελλάδα στην Ιταλία πριν από αιώνες. Ήταν ιδιαίτερα συγκινημένη που έβλεπε Έλληνες μαθητές να ενδιαφέρονται για την ιστορία τους. Μας ενημέρωσε για τη συνεργασία κατά τους θερινούς μήνες με τον καθηγητή αρχαιολογίας κ. Πετρόπουλο και την ομάδα αρχαιολόγων από την Εφορεία της Πάτρας που κάνει πραγματικότητα τη συνέχιση των ανασκαφών στη Σύβαρη.
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ο πρόεδρος του Ελλ/κού Συνδέσμου Κος Αλεξανδρής τόνισε την επιτακτική ανάγκη και υποχρέωση να αναγράφονται οι ταμπέλες των εκθεμάτων του μουσείου -καθότι ελληνικών- και στην ελληνική γλώσσα ώστε να ολοκληρώνεται με αυτό τον τρόπο η ταυτότητα τους και να είναι άμεση η ανάγνωση τους από τους επισκέπτες στην αυθεντική γλώσσα προέλευσής τους.
ΚΑΣΣΑΝΟ (CASSANO ALLO IONIO)
http://www.kartcassano.it/
Με την αύρα του Ιονίου να μας χαϊδεύει γλυκά πήραμε τον ανηφορικό δρόμο για το Κασσάνο του Ιονίου, μια πόλη αρκετά μεγάλη.
Ξεκινώντας από ψηλά στο βουνό, βάλαμε τα κράνη μας και μπήκαμε στη σπηλιά του Sant’ Angelo. Είδαμε σταλακτίτες και σταλαγμίτες καθώς και τον ομαδικό τάφο μιας πρωτόγονης κοινωνίας με δείγματα ανθρώπινης δραστηριότητας και στοιχεία πολιτισμού.
Κατηφορίσαμε για να περιηγηθούμε στα στενά της πόλης με οδηγούς τους νέους της περιοχής που είχαν αναλάβει την ξενάγησή μας. Μας έκαναν εντύπωση τα πολλά μπαλκόνια, κάτι το οποίο δεν είναι σύνηθες στη Βόρεια Ιταλία.
Επόμενη στάση μία Εκκλησία Καπουτσίνων, όπου μας μίλησε ο ιερέας για την ιστορία των Καπουτσίνων Ιερέων και της εκκλησίας την οποία πριν έτη αναστήλωσε ο ίδιος με τη βοήθεια κατοίκων.
Συνεχίσαμε απολαμβάνοντας την εξερεύνηση του στο ιστορικού κέντρου της πόλης και επισκεφτήκαμε ένα σύλλογο που φτιάχνει παραδοσιακό κρασί από τοπικές ποικιλίες. Το όνομά του; «Ταβέρνα του Βάκχου». Τρεις απίθανες ντόπιες κυρίες μας τραγούδησαν παραδοσιακά τραγούδια της περιοχής και μας κέρασαν τοπικά εδέσματα. Εμείς τους ανταποδώσαμε τραγουδώντας και χορεύοντας παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς.
Εντύπωση μας έκανε η πλατεία με το όνομα «Ήρωες της Κεφαλλονιάς», προς τιμήν πεσόντων Κεφαλλονιτών για το Κασσάνο. Οι κάτοικοι που συναντούσαμε ήταν πολύ φιλόξενοι και χαρούμενοι που έβλεπαν Έλληνες και αισθανόμασταν ότι βρισκόμαστε στον τόπο μας. Κατηφορίσαμε προς την κεντρική πλατεία και μπήκαμε στο Λαογραφικό Μουσείο όπου θαυμάσαμε έργα τέχνης, πίνακες αγίων και παλαιά άμφια των ιερέων.
Επισκεφτήκαμε τον καθεδρικό ναό όπου εκείνη την ώρα τελούνταν από τον Επίσκοπο της περιοχής Βάπτιση. Κατεβήκαμε στην κρύπτη όπου λειτουργούσε το Μουσείο με τις φάτνες, όπου υπήρχε μια πρωτότυπη σύνθεση πολλών μέτρων σε μινιατούρα που αναπαριστούσε το παραδοσιακό τελετουργικό που ακολουθούσαν οι κάτοικοι για να γιορτάσουν τη Γέννηση και να τιμήσουν τη Σταύρωση του Θεανθρώπου.
Η ώρα πέρασε γρήγορα και κατηφορίσαμε στο θέατρο της πόλης όπου μας υποδέχεται ο Δήμαρχος και η πρόεδρος του Δημοτικού συμβουλίου που προσπαθούσε ως γνώστης Ελληνικών να μας εξηγήσει τα πάντα. Ο αντιδήμαρχος πολιτισμού που μας μίλησε για την ιστορία του θεάτρου της πόλης που ήταν πανέμορφο.
Φεύγουμε και κάνουμε μία σύντομη στάση για να απολαύσουμε το Ιταλικό παγωτό. Φτάσαμε σύντομα στο ξενοδοχείο και καθίσαμε για δείπνο. Οι μαθητές είχαν πλέον γνωριστεί αρκετά καλά μεταξύ τους κι ανταλλάσανε τηλέφωνα, για να διατηρήσουν επαφή μετά την επιστροφή τους στην Ελλάδα.
Στην διάρκεια του δείπνου ενημερωθήκαμε για τις δραστηριότητες της επόμενης ημέρας που θα ξεκινούσε το Συμπόσιο.
Μετά το δείπνο όλα τα ελληνικά σχολεία άρχισαν πρόβες στους παραδοσιακούς χορούς. Κάθε κούραση έφυγε και η πρόβα εξελίχθηκε σε πάρτυ.
16/4/2010, ΗΜΕΡΑ 4η
2o ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ (2ο SIMPOSIO MAGNA GRAECIA)
www.grecia.it
Το πρωί κατέβηκαν οι μαθητές που θα παρουσίαζαν χορούς με παραδοσιακές φορεσιές, έτσι το πρωινό μας ήταν αρκετά πολύχρωμο και ευχάριστο.
Ξεκινήσαμε για το συνεδριακό χώρο όπου η ψιλή βροχή χάλασε τα σχέδια των διοργανωτών που είχαν προβλέψει να γίνουν στο υπαίθριο θέατρο του ξενοδοχείου, χωρητικότητας 1.000 ατόμων.
Εκτός από τα 6 ελληνικά σχολεία συμμετείχαν και άλλα 22 ιταλικά σχολεία μαθητές δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου από τις Ελληνόφωνες περιοχές της Κάτω Ιταλίας, κυρίως της Καλαβρίας που μας φιλοξενούσε. Τα ιταλικά σχολεία και είναι αδελφοποιημένα μέσω του Σχολικού Δικτύου, επικεφαλής του οποίου είναι το σχολείο “G. Sabatini” της πόλης Borgia.
http://www.icsabatiniborgia.it/.
Περίπου χίλιοι μαθητές και συνοδοί κάλυψαν κάθε τετραγωνικό της αίθουσας που στο μεταξύ είχε ετοιμαστεί για το συμπόσιο. Αφού φόρεσαν όλοι, μικροί και μεγάλοι τις όμορφες μπλούζες-δώρο του Ελλ/κού Συνδέσμου που έγραφαν Τi amo- σ’αγαπώ και είχαν τις σημαίες των δύο χωρών, ξεκίνησε η γιορτή!
Φωνές, γέλια, χρώματα, αγχωμένοι μαθητές για τις παρουσιάσεις, τα πάντα κυλούσαν ρολόι…Το ξενοδοχείο φυλασσόταν από αστυνομικούς και σύντομα καταλάβαμε το γιατί…Δήμαρχος, Αντιδήμαρχοι, Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Επίσκοπος της περιοχής, η Έφορος του Αρχαιολογικού Μουσείου, η Στρατιωτική ηγεσία, η ηγεσία της Αστυνομίας, πάνω από εκατό συνοδοί και χίλιοι μαθητές ήταν εκεί. Η όλη εκδήλωση τελούσε υπο την αιγίδα της Νομαρχίας, ενώ ο Δήμος Cassano Ionio ήταν συνδιοργανωτής και παρείχε πολύτιμες υπηρεσιες καθ’ όλη την διάρκεια του συμποσίου στο Σχολικό Δίκτυο και τον ιταλοελληνικό σύνδεσμο.
Στις 10.00 άρχισαν οι εργασίες του Συμποσίου και κάθε ένα από τα σχολεία παρουσίασε σχολικές εργασίες που είχαν σχέση με τη διερεύνηση των ριζών των Ελληνόφωνων περιοχών αλλά και άλλες δράσεις που μας εξέπληξαν ευχάριστα και μας εντυπωσίασαν.
Τις παρουσιάσεις και ομιλίες των μαθητών συμπλήρωναν ιδανικά παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια, κεφάτη ταραντέλα από μικρά παιδιά που χόρευαν καταπληκτικά, παραδοσιακοί, γεμάτοι μνήμες χοροί της Θράκης από τα σχολεία Αλεξανδρούπολης και Ξάνθης, παραδοσιακοί χοροί με νησιώτικο άρωμα από την Εύβοια και το Κρανίδι. Ο πολιτιστικός σύλλογος Κρανιδίου είχε δανείσει τις πανέμορφες και πανάκριβες παραδοσιακές στολές στους μαθητές του σχολείου.
Οι μαθητές της Καρύστου χόρεψαν εκπληκτικά! Συμμετείχαν μαθητές που ήταν μέλη σε χορευτικό συγκρότημα κι ο συνοδός τους διδάσκει παραδοσιακούς χορούς εδώ και χρόνια. Αυτό έδωσε επαγγελματικό αέρα στην παρουσίαση και όλοι θαύμασαν τον καλό συγχρονισμό και την όμορφη κίνηση.
Οι μαθητές της Θράκης χόρεψαν ένα τραγούδι που ξύπνησε αναμνήσεις σε μία Ιταλίδα παντρεμένη με Θρακιώτη, μόλις άκουσε το τραγούδι του γάμου της σηκώθηκε όμως δεν ήξερε τα βήματα και χτυπώντας παλαμάκια γύρω από τους μαθητές έλεγε «είμαι Ελληνίδα εγώ… παντρεύτηκα Έλληνα από τη Θράκη… το τραγούδι του γάμου μου». Θα λέγαμε ότι οι μαθητές μας της έφτιαξαν την ημέρα…
Από τις πολλές σχολικές δράσεις ξεχώρισε η εξής που πραγματοποιήθηκε από ένα Δημοτικού Σχολείο: οι μαθητές οργάνωσαν μια επίσκεψη στο γηροκομείο της περιοχής και μίλησαν με τους ηλικιωμένους που θυμήθηκαν τη νιότη τους. Άρχισαν να φτιάχνουν τα γενεαλογικά δέντρα των οικογενειών, προχώρησαν σε βάθος σε γενεές και τελικά κατάφεραν οι μικροί μαθητές να βρουν από πού προέρχεται ο καθένας κάνοντας τελικά το γενεαλογικό δέντρο όλου του χωριού. Μάλιστα, χαμένοι συγγενείς ξαναβρέθηκαν. Η δράση αυτή έδωσε ζωή σε πολλούς υπερήλικες που συμμετείχαν ενεργά και βοήθησε τους μαθητές στην κατανόηση της πορείας των γενεών.
Το μεσημέρι κάθε αποστολή είχε ετοιμάσει τραπέζι με παραδοσιακά προϊόντα της περιοχής της και οι συμμετέχοντες μπορούσαν να δοκιμάσουν γεύσεις από την τοπική και την ελληνική κουζίνα. Μαθητές και συνοδοί ρωτούσαν για τα υλικά και μάθαιναν τοπικές συνταγές. Υπέροχη η συμμετοχή του Bisignano που ως σχολική δράση είχε να αναπαράγει με κάθε λεπτομέρεια τις παραδοσιακές φορεσιές του τόπου του και παρουσίασε δύο πανέμορφα παιδιά ντυμένα με αναγεννησιακές στολές που τραβούσαν τα βλέμματα όλων των συμμετεχόντων.
Μετά το μεσημεριανό που ήταν γεμάτο γεύσεις, οι διοργανωτές μας κατεύθυναν στο θέατρο όπου μία ομάδα προερχόμενη πάλι από το Bisignano, οι λεγόμενοι “Sbandieratori” παρουσίασε θέαμα με σημαίες και ακροβατικά. Οι μαθητές καταχειροκροτήθηκαν γιατί εκτέλεσαν με εξαίρετη ακρίβεια το δύσκολο εγχείρημα τους που περνά ως έθιμο από γενιά σε γενιά.
Γυρίσαμε στην αίθουσα όπου το συμπόσιο έφτανε στο τέλος του.
Οι μαθητές του Αιγάλεω έχοντας δύο μαθήτριες με πραγματικά καταπληκτικές φωνές παρουσίασαν τραγούδι με κιθάρες και έδεσαν την παράδοση με το νεοελληνικό τραγούδι. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μαθητής που διάβασε την παρουσίαση του σχολείου του και αναφέρθηκε στην περιοχή Αιγάλεω έμαθε μία ίσως και παραπάνω σελίδα στα Ιταλικά (γλώσσα που δεν είχε ξαναμιλήσει) μέσα σε μία νύχτα, ενώ η προφορά του ήταν τέλεια…τόσο εύκολο είναι.
Το τέλος αποδείχτηκε ξεσηκωτικό για μικρούς και μεγάλους, Έλληνες και Ιταλούς όταν οι μαθητές της Αλεξανδρούπολης χορεύοντας ένα χασαποσέρβικο φώναξαν στη σκηνή συμμαθητές τους παρασύροντας έτσι κάθε παραβρισκόμενο στην αίθουσα, Έλληνα και Ιταλό, να πιαστεί στο χορό! Σηκώθηκαν τόσοι πολλοί που έπρεπε να μεταφέρουμε τις καρέκλες πιο πίσω. Έτσι αγκαλιασμένα τελείωσε αυτή η θαυμάσια αδερφική γιορτή. Αδερφική γιατί σ’ αυτή την αίθουσα μπήκαμε φίλοι με κοινούς προγόνους από το Χθες και βγήκαμε αδέλφια του Σήμερα. Η αδελφοποίηση αυτή συν-τελέστηκε αυτόματα χωρίς την παρουσία κάποιας υπογραφής ή όποιου καταστατικού.
Οι μαθητές μετά το τέλος του Συμποσίου ξεναγήθηκαν σε αρχαιολογικό χώρο δίπλα στο ξενοδοχείο.
Οι καθηγητές παρέμειναν για να συναντηθούν σε Στρογγυλή Τράπεζα για τα θέματα του Σχολικού Δικτύου “Magna Graecia”-«Μεγάλη Ελλάδα» που αφορούσε άμεσα και τους Έλληνες καθηγητές διότι δόθηκε έμφαση στο τρόπο οργάνωσης του Ιταλικού Εκπαιδευτικού Συστήματος με τα Σχολικά Δίκτυα και τις δράσεις τους, τις αδελφοποιήσεις σχολείων και τη δημιουργία ενός αντίστοιχου Σχολικού Δικτύου στην Ελλάδα.
Το 3ο Συμπόσιο πλέον περνάει σε Ελληνικά χέρια και δεν είναι λίγες οι φορές που ακούστηκε ο προβληματισμός και το άγχος του πως θα τα καταφέρουμε!
Το 3ο Συμπόσιο που θα γίνει τον Οκτώβρη στην Αργολίδα (Ναύπλιο) θα φέρει στην Ελλάδα Ιταλούς μαθητές από τις Ελληνόφωνες περιοχές, από αδελφοποιημένα σχολεία και θα κληθούμε να ανταποδώσουμε τη φιλοξενία που μας έδειξαν.
ΚΑΣΤΡΟΒΙΛΛΑΡΙ (CASTROVILLARI)
Το απόγευμα μας περίμενε ακόμα μία έκπληξη. Οι διοργανωτές μας πήγαν σε χωριό όπου το τοπικό σχολείο είχε ως σχολική δράση να οργανώσει μία σχολική ορχήστρα και ένα σχολικό κονσέρτο. Ξεκίνησαν με 15 μαθητές και τώρα αριθμούν 75!!! Είναι εντυπωσιακό να βλέπει κανείς μικρά παιδιά με μουσικά όργανα μεγαλύτερα από τα ίδια να εκτελούν με ευκολία περίπλοκα μουσικά έργα κλασικής αλλά και νεότερης εποχής. Η συναυλία αυτή δόθηκε σε ένα εξαίρετα αναστηλωμένο φραγκισκανό μοναστήρι. Σε σύντομα διαλλείματα μίλησαν οι αρχηγοί των σχολείων της Ελληνικής αποστολής οι οποίοι εξέφρασαν τον θαυμασμό τους για τις δράσεις των σχολείων και ευχαρίστησαν τους διοργανωτές για την ευκαιρία που τους δόθηκε να γνωρίσουν αυτήν την περιοχή των προγόνων τους.
Μετά τη συναυλία μας αποχαιρέτησαν οι εκπρόσωποι του Δήμου που πραγματικά ήταν δίπλα μας συνεχώς, από την πρώτη στιγμή έως την τελευταία.
Με τα λεωφορεία πήγαμε ως το ξενοδοχείο γεμάτοι εικόνες και ήχους. Κάποιοι συνοδοί καθηγητές, μαζί με τον ιδιοκτήτη του ξενοδοχείο είχαν σκαρώσει μία αποχαιρετιστήρια έκπληξη. Μας ζήτησαν να μείνουμε για λίγο έξω και ξαφνικά ο ουρανός φωτίστηκε από πυροτεχνήματα. Για 5 λεπτά βλέπαμε πολύχρωμα πυροτεχνήματα που έφευγαν από την ταράτσα του ξενοδοχείου. Ήταν πολύ αναπάντεχο και μας άφησε κατενθουσιασμένους.
17/4/2010, ΗΜΕΡΑ 5η
ΤΑΡΑΝΤΑΣ (TARANTO)
http://www.comune.taranto.it/
Το επόμενο πρωί με σύμμαχο τον ήλιο ξεκινήσαμε για το Μπάρι και το Μπρίντιζι απ’όπου θα παίρναμε τα πλοία της επιστροφής.
Περάσαμε από τον Τάραντα, παραθαλάσσια πόλη που ιδρύθηκε από Σπαρτιάτες αποίκους και είναι εμπορικός κόμβος από την αρχαιότητα έως σήμερα. Στη μικρή παραμονή μας στην πόλη επισκεφτήκαμε το Κάστρο που διατηρείται πολύ καλά, τον εμπορικό δρόμο της πόλης καθώς και το ιστορικό κέντρο. Μας εντυπωσίασε η πράσινη βλάστηση, τα επιβλητικά κόκκινα κτίρια, η προκυμαία με τους φοίνικες. Μας θύμισε πολύ την Ελλάδα.
Ο Τάραντας είναι η περιοχή που γεννήθηκε ο παραδοσιακός πανάρχαιος χορός Ταραντέλα όπου, κατά την παράδοση, οι κινήσεις ομοιάζουν σε κινήσεις γυναικών που τσιμπήθηκαν από την αράχνη ταραντούλα (μικρή δηλητηριώδης αράχνη της περιοχής).
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/398-ΤΑΡΑΝΤΕΛΑ-ΜΥΘΟΣ-ΚΑΙ-ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Αφού δροσιστήκαμε με ένα ιταλικό παγωτό συνεχίσαμε για ένα παραμυθένιο χωριουδάκι.
ΑΛΒΕΡΟΜΠΕΛΛΟ (ALBEROBELLO)
http://www.comune.alberobello.ba.it/
http://www.alberobello.net/
Αν δεν ξέρετε πού είναι τα σπιτάκια των Στρούμφ… εμείς τα βρήκαμε!
Ένα ολόκληρο χωριό από πολύ όμορφα και περίεργα σπιτάκια-τρούλους (trulli), τα οποία έχουν μεγάλη ιστορική αξία. Κάποτε κάποιος μπορούσε να αγοράσει ένα τέτοιο σπιτάκι με 20.000 ευρώ τώρα αυτά τα 15-20 τετραγωνικά στοιχίζουν 200.000 ευρώ . Η ιστορία τους είναι πολύ μεγάλη και έχει σχέση με τους φόρους που καλούνταν να πληρώσουν οι κάτοχοι τους πριν πολλά χρόνια.Η ιδέα ήταν απλή, οικογένειες και συγγενείς χτίζανε γύρω από το κεντρικό τρουλόσπιτο, άλλα τρουλόσπιτα. Τα χτίζανε με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι εύκολο να διαλυθούν και να ξαναφτιαχτούν άμεσα.
Ο έφορος χρέωνε κάθε τρουλόσπιτο με ένα συγκεκριμένο ποσό ως φόρο. Μόλις ξεκινούσε ο έφορος να κάνει την είσπραξη διαλύανε τα άλλα τρουλόσπιτα και χτίζανε ένα μεγαλύτερο έτσι πλήρωναν για ένα μόνο. Μόλις έφευγε ό έφορος διαλύανε το ένα μεγάλο που είχαν σχηματίσει και ξανακάνανε πολλά με τα ίδια υλικά. Αυτό μόνο Ιταλοί και Έλληνες θα μπορούσαν να το σκεφτούν! Στη σημερινή εποχή πολλά από αυτά που βρίσκονται στο ιστορικό κέντρο έχουν αποκατασταθεί και έχουν γίνει μικρομάγαζα για σουβενίρ.
http://www.inital.gr/Μεγάλη-Ελλάδα/825-ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ-ΣΤΑ-ΧΩΡΙΑ-ΤΗΣ-ΚΑΤΩ-ΙΤΑΛΙΑΣ
Μαθητές και συνοδοί κάναμε μία τρίωρη κατάληψη στο χωριό. Η αλήθεια είναι ότι μας έβρισκες παντού, στο δρόμο αλλά και σε ταράτσες, να χαιρετάμε ο ένας τον άλλο. Πολλοί ψώνισαν ευφάνταστα σουβενίρ όπως μικρογραφίες και σοκολατάκια στο σχήμα των τρουλόσπιτων…!
Εξαιρετική ήταν και η Μητρόπολη με τα δύο της καμπαναριά, η οποία έμοιαζε για εκκλησία μεγαλύτερης πόλης και στην οποία έφτανε κανείς προχωρώντας αρκετά μέσα στο χωριό.
Φύγαμε από το πανέμορφο γραφικό Αλμπερομπέλλο για να πάμε σε ένα πολυκατάστημα για τα τελευταία μας ψώνια και μετά τα σχολεία μας κατευθύνθηκαν προς τα λιμάνια του Μπρίντιζι και του Μπάρι.
Οι εντυπώσεις των μαθητών συνοψίζονται στις λέξεις ενός μαθητή προς την καθηγήτρια του,
- «Κυρία, περάσαμε τζαμάτα !!!»
Ραντεβού λοιπόν στο 3ο μαθητικό Συμπόσιο της Magna Graecia.
Μεγάλη Ελλάδα μου, εις το επανιδείν… Ti amo, σ’αγαπώ!
18/4/2010, ΗΜΕΡΑ 6η
Εν’ πλώ στο ένα πλοίο γιορτάστηκαν τα γενέθλια τριών μαθητών και μίας καθηγήτριας οι ευχές και τα χρόνια πολλά έκαναν εντύπωση σε όλους τους επιβάτες.
Άφιξη σε Πάτρα και Ηγουμενίτσα κι επιστροφή των σχολείων στις έδρες τους.
ΤΕΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ
Σίγουρα μία τέτοια οργάνωση 200 μαθητών σε μία ξένη χώρα έχει δυσκολίες αλλά και αστοχίες που μπορούν να διορθωθούν σε μελλοντικές διοργανώσεις. Να μην ξεχνάμε ότι αυτή η πολιτισμική δράση δεν ήταν μία κοινή εκδρομή, αλλά κάτι πολύ παραπάνω, ένα εκπαιδευτικό και μέσα από εμπειρικά βιώματα, ταξίδι στην ιστορία συνεπώς θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ανάλογα και στο μέλλον.
Σημασία έχει ότι αποκομίσαμε και ότι κρατήσαμε μέσα μας. Γνωρίσαμε μία άλλη Ελλάδα που προσπαθεί να διατηρήσει την παράδοση και το γλωσσικό της ιδίωμα. Είναι χρέος μας να βοηθήσουμε με την αδελφοποίηση σχολείων και την συχνή επαφή Ελλήνων και Ιταλών μαθητών από τις Ελληνόφωνες περιοχές.
Ως Πανελλήνιος Σύλλογος Καθηγητών Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας επιθυμούμε να ευχαριστήσουμε το Σχολικό Δίκτυο Magna Graecia – Μεγάλη Ελλάδα και τον Ελληνοϊταλικό Σύνδεσμο για την ευκαιρία που μας προσέφεραν να και να κατανοήσουμε τις ανάγκες μίας άλλης Ελλάδας.
Ευχαριστούμε την Νομαρχία και τον Δήμο Cassano Ionio που ως συνδιοργανωτές ήταν δίπλα μας συνεχώς και δούλεψαν ακατάπαυστα για την πολύ σοβαρή αυτή εκδήλωση.
Ευχαριστούμε επίσης το Σχολικό Δίκτυο Μεγάλη Ελλάδα το οποίο μας προσκάλεσε στο 2ο Συμπόσιο και μας έδωσε την δυνατότητα να μάθουμε για τα Σχολικά Δίκτυα, που όλο και πιο συχνά θα ακούμε απο εδώ και στο εξής, αφού το νέο πολυνομοσχέδιο για την Παιδεία ευνοεί την ανάπτυξη τους (δηλαδή συνεργασίες μεταξύ σχολείων και κοινά συντονισμένες εκπαιδευτικές δράσεις με σκοπό την επικοινωνία μεταξύ σχολικών μονάδων και μαθητών και την παραγωγή μετρήσιμου έργου για το οποίο θα ελέγχονται και θα αξιολογούνται).
Το Σχολικό Δίκτυο Μεγάλη Ελλάδα σκοπό έχει την δικτύωση με Ελληνικά Σχολεία μέσω αδελφοποιήσεων, την επικοινωνία μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας και την δημιουργία του Ελληνικού Σχολικού Δικτύου. Αποτέλεσμα αυτής της δράσης ήταν να βρεθούν για δεύτερη συνεχόμενη φορά Ελληνικά σχολεία στο Συμπόσιο Μεγάλη Ελλάδα και να παρακολουθήσουν τις εργασίες του.
Ευχαριστούμε επίσης τους μαθητές και των 6 Ελληνικών σχολείων για το ήθος και την συμπεριφορά που επέδειξαν καθ’ όλη την διάρκεια των έξι αυτών ημερών.
Ευχαριστούμε επίσης τους Δντες, αρχηγούς και συνοδούς όλων των σχολείων που κατανόησαν ότι η σχολική αυτή δράση ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΕΚΔΡΟΜΗ και που κατάλαβαν την υπεραξία της, χωρίς αυτούς δεν θα μπορούσαμε να γνωρίσουμε αυτή την άλλη Ελλάδα και το Σχολικό Δίκτυο Μεγάλη Ελλάδα.
Τα σχολεία
ΓΕΛ Καρύστου
3ο Γυμνάσιο Αιγάλεω
3ο Γυμνάσιο Κρανιδίου
5ο Γυμνάσιο Αλεξανδρούπολης
3ο Γυμνάσιο Ξάνθης
6ο Γυμνάσιο Ξάνθης
Το ραντεβού με τους Ιταλούς φίλους μας ανανεώνεται για τον Οκτώβρη του 2010 στο Ναύπλιο.
Οι Καθηγητές Ιταλικής
1.Στεφανία Δανδανίδου Καθηγήτρια Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
2.Μαρία Διαμαντοπούλου Καθηγήτρια Ιταλικής και Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας
3.Λαμπρινή Καραγιάννη Καθηγήτρια Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Δημήτριος Κυρίκου Διαχειριστής www.inital.gr
Οι καθηγητές Ιταλικής όπως παραδέχθηκαν όλοι οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να έχουν ενεργή συμμετοχή σε τέτοιες εκπαιδευτικές δράσεις και να συνοδεύουν όλα τα σχολεία στην Ιταλία η οποία είναι ο πρώτος σε σειρά προορισμός Εξωτερικού, τόσο για λόγους πρακτικούς πχ ξεναγήσεις ή καλύτερο συντονισμό της εκπαιδευτικής δράσης όσο και για θέματα ασφαλείας. Αφού συμφωνήσαμε μαζί τους, εξηγήσαμε ότι οι Καθηγητές Ιταλικής είναι κατά 87% ωρομίσθιοι και το Υπουργείο τους απαγορεύει το ταξίδι στο εξωτερικό ως συνοδοί των σχολείων στα οποία υπηρετούν.
Σχετικά άρθρά και δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο
Η παρουσία μας στο συμπόσιο ήταν πολύ σημαντική για την τοπική κοινωνία που προσπαθεί να διατηρήσει τις παραδόσεις τα ήθη και τα έθιμα. Αυτό φάνηκε απο την αντιμετώπιση των Μ.Μ.Ε. και την φιλοξενία και την προσοχή που έδωσε ο Δήμος και η τοπική κοινωνία.
1. Ιταλικό σχολικό site επικεφαλής του Σχολικού Δικτύου Μεγάλη Ελλάδα. Φωτογραφίες Συμποσίου και εκπαιδευτικής δράσης. http://www.icsabatiniborgia.it/mod/forum/discuss.php?d=280
2. Δημοσιογραφικό site KartCassano www.kartcassano.it της πόλης του Κασσάνο του Ιονίου. Στο κανάλι έδωσε συνέντευξη η Καθηγήτρια Ιταλικών Στεφανία Δανδανίδου και αναρτήθηκαν φωτογραφίες http://www.kartcassano.it/karty/index.php?/category/167
3. Sibari TV βίντεο απο το Συμπόσιο http://www.sibaritv.com/index.php?option=com_content&task=view&id=752
4. YouTube video http://www.youtube.com/watch?v=CfsHzTfdwWc
5. video Bisignano http://www.youtube.com/watch?v=TpEqJte52OU&feature=related
6. Ελληνοιταλικός σύνδεσμος http://www.grecia.it/it/page/2
7. 5ο Γυμνάσιο Αλεξανδρούπολης http://www.inital.gr/Άρθρα/25-Μας-Αφορούν/1146-5ο-ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ-ΤΟ-ΣΧΟΛΕΙΟ-ΜΑΣ-ΣΤΟ-2ο-ΕΛΛΗΝΟΙΤΑΛΙΚΟ-ΣΥΜΠΟΣΙΟ-MAGNA-GRECIA
Πλήρες άρθρο με όλο το φωτογραφικό ύλικό
Popularity: 39% [?]



Αυγούστου 21st, 2010 | Συντάκτης: 






